گسترش ابزارهای هوش مصنوعی مولد به شکلگیری پدیدهای موسوم به «اقتصاد نپرس و نگو» در محیطهای کاری و زندگی روزمره منجر شده است. بر اساس بررسیهای جهانی، اکثریت قابل توجهی از کارکنان ترجیح میدهند دسترسی یا بهرهگیری از این فناوریها را از مدیران و همکاران خود مخفی نگه دارند.
پژوهش بینالمللی جدیدی نشان میدهد بیش از نیمی از کارکنان جهان، استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی را در محیط کار پنهان میکنند.
بر اساس این بررسی که به نقل از بلومبرگ منتشر شده، پژوهش مشترک کیپیامجی (KPMG) و دانشگاه ملبورن نشان میدهد ۵۷ درصد از کارمندان در ۴۷ کشور جهان به شکلی غیرشفاف از سامانههای مبتنی بر فناوریهای نوین استفاده میکنند. این آمار میان دانشجویان به حدود دو سوم (۶۶ درصد) میرسد و در ژاپن نیز ۵۹ درصد از نیروهای جوان اعلام کردهاند هنگام تحویل کارها، کمک گرفتن از چتباتها را گزارش نمیدهند.
چرا کارمندان پنهانکاری میکنند؟
پنهانکاری کارکنان دلایل متعددی دارد، اما ترس از قضاوت منفی یکی از عوامل اصلی بهشمار میرود. پژوهش اتلسیان (Atlassian) نشان میدهد افرادی که استفاده از فناوری را بهصورت علنی اعلام میکنند، از نگاه همکاران تا ۱۰ برابر «تنبلتر» ارزیابی میشوند و شانس حضور آنها در پروژههای برجسته ۲۴ درصد کاهش مییابد.
به بیان دیگر، هرچند ابزارهای هوش مصنوعی بهرهوری فردی را بهطور چشمگیری افزایش میدهند، بسیاری از کارمندان نگران آناند که استفاده از این ابزارها بهعنوان نشانهای از کمتوانی یا اتکای بیشازحد به ماشین تعبیر شود و جایگاه حرفهای آنها را خدشهدار کند.
خطرات اقتصاد مخفی هوش مصنوعی
فرهنگ مخفیکاری فقط به پنهانماندن رشد واقعی بهرهوری فردی در آمارهای کلان منجر نمیشود، بلکه خطرات جدیتری نیز به همراه دارد. مهمترین این خطرات، نشت دادههای شرکتی به ابزارهای غیرمجاز است؛ زیرا کارمندانی که بهصورت پنهانی از چتباتها و ابزارهای هوش مصنوعی استفاده میکنند، معمولاً بدون رعایت پروتکلهای امنیتی سازمان، اطلاعات حساس را وارد سرویسهای شخصی میکنند.
تحلیلگران تأکید دارند سازمانها باید بهجای برخورد تنبیهی، پروتکلهای شفافی برای استفاده از هوش مصنوعی تدوین کنند و فرهنگ سازمانی خود را بهگونهای تغییر دهند که کارمندان بدون ترس از قضاوت، از این ابزارها بهره ببرند. در عین حال، نهادهای قانونگذار نیز باید غولهای فناوری را به ارائه دادههای دقیق پیرامون شیوه واقعی مصرف ابزارهای دیجیتال ملزم کنند تا تصویر روشنتری از تأثیر هوش مصنوعی بر بازار کار به دست آید.