مقامهای بهداشتی اعلام کردند جراحان مغز و اعصاب لندن نخستین جراحی موفق جهان را با کمک هوش مصنوعی برای برداشتن تومور مغزی انجام دادهاند و بینایی مرد ۴۸سالهای را نجات دادهاند. در این عمل، جراحان با تحلیل لحظهبهلحظه تصاویر دوربین یاری شدند؛ سامانه هوش مصنوعی ساختارهای حیاتی مغز را که باید از آنها اجتناب میشد شناسایی میکرد.
این جراحی در ماه مه در بیمارستان ملی نورولوژی و نوروسرجری (NHNN)، بخشی از بنیاد NHS بیمارستانهای دانشگاه کالج لندن (UCL)، انجام شد؛ اما جزئیات آن تا پنجشنبه که بیمار یعنی «ریس هیبرت» بهبود یافت، محرمانه نگه داشته شده بود.
در حالی که کنترل کامل جراحی در دست تیم پزشکی بود، سامانه هوش مصنوعی تصاویر زنده دوربین را در طول عمل تحلیل کرد و به شناسایی ساختارهای کلیدی مانند اعصاب و رگهای خونی کمک کرد که باید از نزدیکی تومور ۱۱ میلیمتری (۰/۴ اینچ) غده هیپوفیز هیبرت اجتناب میشد.
هیبرت میگوید: «وقتی به هوش آمدم… میتوانستم همهچیز اتاق را بهوضوح ببینم.» او توانست ظرف یک هفته پس از جراحی بدون عینک یا عصا بهتنهایی راه برود و از آن زمان به کارش بهعنوان مدیر خدمات مشتریان بازگشته است: «حس میکنم نمایی پانورامایی ۳۶۰ درجه از همهچیز اطرافم دارم.»
جراحان با فناوری تازه هوش مصنوعی روی هیبرت عمل کردند؛ فناوری که با کدگذاری رنگی ساختارهای مهم، به شناسایی آناتومی ظریف مغز کمک میکند تا جراحان بتوانند با ایمنی آنها را تشخیص دهند. بیمارستان پیش از این از این فناوری بهعنوان ابزار پژوهشی استفاده کرده بود؛ اما این نخستین بار بود که روی یک بیمار به کار میرفت.
غده هیپوفیز، رگهای خونی و اعصاب کنترلکننده بینایی بسیار فشرده کنار یکدیگر قرار دارند و به گفته مقامهای بهداشتی «یک میلیمتر خطا میتواند تفاوتی حیاتی ایجاد کند» و به نابینایی، سکته یا حتی مرگ بینجامد.
دکتر «سوفیا بان»، دانشیار رباتیک و هوش مصنوعی در دانشگاه کالج لندن و مسئول فنی سامانه هوش مصنوعی، گفت: «این سامانه با یادگیری از صدها ویدیوی جراحی، در معرض طیفی از نمونههای جراحی قرار گرفته که یک جراح برای مواجهه با آنها سالها زمان نیاز دارد. این سامانه برای کمک به شناسایی آناتومی حیاتی، ابزارهای جراحی و تعاملات بافتی در زمان واقعی طراحی شده تا جراح را در جریان عملهای بسیار حساس همراهی کند.»
هیبرت ابتدا بدون جراحی مدیریت میشد؛ اما علائم او از زمان تشخیص بیماری در سال ۲۰۲۴ بدتر شده بود و شامل عدم تعادل شدید هورمونی و مشکلات بینایی میشد. مقامهای بهداشتی گفتند که بدون عمل جراحی، او با نابینایی روبهرو میشد.
هیبرت، ساکن بدفوردشر، گفت: «بیمارستان NHNN در سال ۱۸۵۹ تأسیس شد… و نخستین بیمارستان تخصصی جراحی مغز و اعصاب جهان بود. برای من بسیار بهجا به نظر میرسد که همین بیمارستان نخستین مرکزی باشد که جراحی مغز با کمک هوش مصنوعی را انجام میدهد.»
پروفسور «مایک لوئیس»، مدیر علمی نوآوری در انستیتوی ملی پژوهش سلامت و مراقبت (NIHR) که این جراحی را در قالب یک کارآزمایی بالینی تأمین مالی کرده بود، گفت این «جراحی پیشگامانه» ظرفیت هوش مصنوعی پیشرفته را برای حمایت از جراحان و بهبود مراقبت از بیماران برجسته میکند.