پزشکان راهی یافتهاند تا از ماموگرافیهای معمولی که برای غربالگری سرطان پستان انجام میشود برای شناسایی بیماری قلبی استفاده کنند؛ بیماریای که عامل اصلی مرگومیر زنان در جهان است و اغلب بهموقع تشخیص داده نمیشود.
پژوهشگران تصاویر این اسکنها را با هوش مصنوعی تحلیل کردند و موفق شدند زنانی را که بیماری عروق کرونر، فشار خون بالا یا سابقه سکته مغزی داشتند بهدرستی شناسایی کنند. کارشناسان میگویند این یعنی غربالگری سرطان پستان میتواند دوکاربردی شود؛ هم سرطان پستان را زود شناسایی کند و هم زنانی را که بیماری قلبی یا سایر مشکلات قلبیعروقی دارند علامتگذاری کند.
میلیونها زن در سراسر جهان با بیماری قلبی تشخیصندادهشده زندگی میکنند. این بیماری دهههاست که اغلب اشتباه تشخیص داده میشود یا تا مراحل پیشرفته شناسایی نمیشود. جزئیات این پیشرفت در کنگره سالانه انجمن قلب و عروق اروپا (ESC) در مونیخ — بزرگترین کنفرانس قلب جهان — ارائه شد. اهمیت این یافته بسیار زیاد است، زیرا سالانه صدها میلیون زن در سراسر دنیا ماموگرافی انجام میدهند.
پزشکان اسرائیلی ۹۷ هزار و ۳۶۴ اسکن از ۲۹ هزار و ۹۲۱ زن با میانگین سنی ۵۴ سال بررسی کردند. با تطبیق این تصاویر با سوابق پزشکی مشخص شد ۱۶ درصد از این زنان فشار خون بالا، ۲.۵ درصد بیماری عروق کرونر و ۲.۵ درصد سابقه سکته مغزی داشتند. سپس یک مدل یادگیری ماشین برای شناسایی این بیماریها آموزش داده شد؛ مدلی که توانست صرفاً بر اساس ماموگرافی، زنانی را که سابقه سکته داشتند در ۸۶ درصد موارد بهدرستی شناسایی کند.
دقت این مدل برای تمایز زنان مبتلا و غیرمبتلا به فشار خون بالا ۷۹ درصد و برای بیماری عروق کرونر ۷۸ درصد بود. نتایج بدون توجه به سن زنان یا ابتلا یا عدم ابتلای آنها به سرطان، یکسان و پایدار بود. دکتر ویانا کوپلند از دانشگاه تلآویو که یافتهها را در مونیخ ارائه کرد، گفت: «با وجود اینکه بیماری قلبیعروقی عامل اصلی مرگومیر زنان در سراسر جهان است، بهطور مداوم کمتر از حد لازم تشخیص داده و درمان میشود.»
او افزود: «یافته رایج در مرکز پزشکی ما و در سراسر جهان این است که وقتی زنان به دنبال کمک پزشکی میروند، بیماری قلبیعروقیشان از قبل پیشرفته است. از سوی دیگر، بسیاری از زنان حتی وقتی نشانههای قلبی ندارند، در غربالگری منظم سرطان پستان شرکت میکنند.» کوپلند همچنین توضیح داد از آنجا که ماموگرافی در حال حاضر بهطور گسترده در دسترس است، تحلیل اسکنهای پستان برای کسب اطلاعات درباره سلامت قلب «میتواند رویکردی مقیاسپذیر بدون نیاز به تصویربرداری اضافی ارائه دهد» و «ماموگرافی به بسیاری از زنان در میانسالی هم میرسد؛ دورهای مهم برای شناخت و مدیریت خطر قلبیعروقی.»
تیمی از پزشکان و پژوهشگران پزشکی در حال بهبود دقت مدل هوش مصنوعی و کاهش نتایج نادرست هستند و همزمان تعداد بیماریهای قلبی قابل تشخیص توسط آن را افزایش میدهند. البا آربلو، عضو متخصص کمیته ارتباطات انجمن قلب و عروق اروپا، این یافتهها را «قانعکننده» خواند: «یک روز ماموگرافی ممکن است کاری فراتر از بررسی سرطان پستان انجام دهد — ممکن است پنجرهای به سلامت قلبیعروقی هم باشد. این مهم است، چون بیماری قلبیعروقی در زنان هنوز خیلی دیر تشخیص داده میشود.» او افزود: «چالش اکنون اثبات دقت و قابلیت اعتماد است؛ حرکت از آزمایش به اجرای بالینی.»
دکتر سونیا بابو-نارایان، متخصص قلب و مدیر بالینی بنیاد قلب بریتانیا نیز از این پیشرفت استقبال کرد و گفت: «بیماری قلبی بزرگترین قاتل جهان است؛ نه فقط مردان بلکه زنان. با وجود این، هنوز این افسانه وجود دارد که بیماری قلبی «مردانه» است؛ یعنی در مورد قلب، زنان بهطور نامتناسبی بیاطلاع، ناشنیده، کمتر تشخیصدادهشده، کمتر درمانشده و معمولاً در پژوهشهای بالینی کمبازنماییشدهاند.» او در پایان گفت: «هیجانانگیز است که اگر رویکرد بهکاررفته در این مطالعه بزرگ اسرائیلی بیشتر اثبات شود، میتواند به تشخیص و پیشگیری بهتر و زودتر بیماری قلبیعروقی در زنان منجر شود. هوش مصنوعی یک روز میتواند برنامههای غربالگری سرطان پستان را دوکاربردی کند؛ زنانی را که در بالاترین خطر بیماری قلبیعروقی خطرناک قرار دارند علامتگذاری کند و در عین حال سرطان پستان را زود شناسایی کند.»