یک قاضی دادگاه فدرال آمریکا روز پنجشنبه حکم داد تحریمهایی که دولت ترامپ در ماه فوریه علیه شرکت غولپیکر هوش مصنوعی Anthropic اعمال کرده بود غیرقانونی است و تأکید کرد دولت این شرکت هوش مصنوعی را بهخاطر انتقاد علنی از پنتاگون مجازات کرده است. این حکم پروندهای را که به یکی از مهمترین جدالهای حقوقی میان دولت آمریکا و صنعت هوش مصنوعی تبدیل شده بود، به نفع این شرکت خاتمه داد.
«ارجاع توخالی به امنیت ملی، چک سفیدی برای تنبیه و انتقام از منتقدان دولت نیست»؛ این بخشی از رأی ۵۹ صفحهای قاضی ریتا لین است. او نهادهای فدرال نامبرده در شکایت را از اجرای فرمان دونالد ترامپ برای توقف استفاده از ابزارهای Anthropic — خالق مدلهای هوش مصنوعی Claude — منع کرد و تصمیم «پیت هگست»، وزیر دفاع، مبنی بر معرفی این شرکت بهعنوان «ریسک زنجیره تأمین» را لغو کرد؛ وضعیتی که پیشتر تنها برای شرکتهای خارجی به کار میرفت.
این حکم، تعلیق موقت تحریمها را که قاضی در ماه مارس صادر کرده بود دائمی میکند و بلافاصله لازمالاجراست. دولت آمریکا همچنان امکان درخواست تجدیدنظر دارد. سخنگوی Anthropic نیز در واکنش گفت: «از حکم دادگاه مبنی بر غیرقانونی بودن این تعیینشدن بهعنوان ریسک زنجیره تأمین استقبال میکنیم.»
اقدام بیسابقه هگست — که پس از خودداری Anthropic از اجازه دادن به ارتش برای استفاده از چتبات هوش مصنوعی Claude در نظارتهای اطلاعاتی یا سلاحهای خودمختار صورت گرفت — این شرکت را از برخی قراردادهای نظامی محروم کرد. مدیران Anthropic گفتهاند این اقدام میتواند میلیاردها دلار از دسترفتن کسبوکار و آسیب جدی به اعتبار شرکت را در پی داشته باشد. ترامپ نیز پس از آن خودداری به شدت به این شرکت حمله کرد و در یک پست شبکه اجتماعی در ماه فوریه، آن را «شرکتی رادیکال چپ و بیدار» و «خارج از کنترل» توصیف کرد.
Anthropic میگوید مدلهای هوش مصنوعی هنوز برای استفاده بیخطر در سلاحهای خودمختار به اندازه کافی قاباعتماد نیستند و با نظارت داخلی بهعنوان نقض حقوق شهروندان مخالف است؛ اما پنتاگون معتقد است شرکتهای خصوصی نباید بتوانند عملیات نظامی را محدود کنند. تعیینشدن Anthropic نخستین بار بود که یک شرکت آمریکایی طبق قانونی مبهم در حوزه تدارکات دولتی — که هدف آن محافظت از سامانههای نظامی در برابر خرابکاری خارجی است — علناً بهعنوان «ریسک زنجیره تأمین» معرفی میشد. قاضی لین که از سوی جو بایدن منصوب شده، تصمیم پنتاگون را «غیرقانونی و بیاساس» خواند.
در شکایت ۹ مارس، Anthropic ادعا کرد دولت با انتقامگرفتن از دیدگاههای این شرکت درباره ایمنی هوش مصنوعی، حق آزادی بیان آن را طبق متمم اول قانون اساسی نقض کرده است. این شرکت گفت فرصتی برای اعتراض به این تعیینشدن نداشته که با حق «روند قانونی» طبق متمم پنجم در تضاد است. در متن شکایت آمده این تصمیم غیرقانونی، بیپشتوانه از منظر واقعیتها و ناسازگار با ستایشهای گذشته ارتش از Claude است.
وزارت دادگستری آمریکا در مقابل ادعا کرد خودداری Anthropic از رفع محدودیتها میتواند برای پنتاگون در نحوه استفاده از Claude ابهام ایجاد کند و در جریان عملیات، خطر از کار افتادن سامانههای نظامی را به همراه داشته باشد. دولت نیز گفت این تعیینشدن ناشی از خودداری Anthropic از پذیرش شرایط قراردادی بوده است، نه دیدگاههای آن درباره ایمنی هوش مصنوعی. Anthropic در عین حال شکایت دومی را نیز در واشنگتن دیسی در جریان دارد؛ درباره تعیینشدن جداگانه دیگری بهعنوان ریسک زنجیره تأمین توسط پنتاگون که میتواند به حذف این شرکت از قراردادهای غیرنظامی دولتی منجر شود.